Bạn vẫn xem được các bài đã đăng mà không cần đăng nhập.
Ba chức danh, một danh sách việc. Vai thật của một tin tuyển dụng ERP nằm ở bốn câu hỏi trong phần mô tả công việc, không nằm ở tiêu đề.
Một buổi tối bạn mở bốn tab tuyển dụng cùng lúc, và ba tiêu đề trông như bốn nghề khác nhau: một tin ghi Business Analyst, một tin ghi ERP Functional Consultant, một tin ghi Implementation Consultant. Kéo xuống phần mô tả thì gần như trùng nhau, trùng tới mức nếu ai đó xóa hết tiêu đề rồi đưa lại, bạn không xếp được tin nào về đúng chỗ.
Ba cái tên này không sinh ra cùng một chỗ, và biết chúng đến từ đâu thì bạn thôi kỳ vọng chúng phân biệt được công việc.
Business Analyst đi ra từ ngành phần mềm nói chung nên nhấn vào phần phân tích và tài liệu; Functional Consultant là cái tên của thế giới nhà cung cấp giải pháp, nơi bạn ngồi trước mặt khách hàng để tư vấn nghiệp vụ trên một sản phẩm đã có sẵn, nên nó nói về vị trí ngồi chứ không nói về đầu việc; còn Implementation Specialist nhấn vào giai đoạn đưa hệ thống vào chạy thật.
Việc một công ty chọn tên nào thường phụ thuộc vào những thứ chẳng liên quan tới công việc, chẳng hạn người sáng lập đi ra từ môi trường nào, hay phòng nhân sự đang có sẵn ô nào trong bảng chức danh. Trong buổi khai giảng khóa học BA ERP, tôi nói với học viên đúng một câu, rằng cái tên nó chỉ là cái tên thôi, còn chủ yếu là mình vào công ty đó mình làm cái gì. Cả ba chức danh đều nằm cùng một phía của ranh giới giữa BA ERP và BA domain khác, và ranh giới đó đã có bài riêng.
Bốn câu hỏi dưới đây trả lời được bằng chính chữ trong tin, và trả lời xong thì bạn biết mình đang nhìn vai gì.
Câu thứ nhất là ai viết tài liệu. Nếu tin nêu đích danh tên các tài liệu phải làm ra thì người viết chính là bạn, còn nếu chỉ ghi rằng bạn phối hợp cùng đội phân tích để làm rõ yêu cầu thì tài liệu do người khác viết và bạn chỉ là người đọc, hai nhịp ngày làm việc khác hẳn nhau.
Câu thứ hai là ai cấu hình hệ thống, và đây là câu cho tín hiệu sắc nhất. Trong tập đó, một tin ở Việt Nam liệt kê thẳng các đối tượng cấu hình người vào làm phải đụng tới, gồm phân quyền, record rule, domain, trạng thái, quy tắc tự động, server action và mẫu email. Một danh sách như vậy nói hai chuyện cùng lúc, rằng công việc này chạm tay vào hệ thống chứ không chỉ ngồi viết, và rằng người soạn tin đã thật sự đi qua dự án. Ngược lại, khi cả tin không có chữ nào về cấu hình thì bạn nên hỏi thẳng ai làm phần đó, vì hoặc công ty có đội riêng, hoặc chưa ai nghĩ tới và cuối cùng nó rơi vào người rảnh nhất.
Câu thứ ba là ai đứng lớp đào tạo. Đào tạo người dùng cuối mà xuất hiện trong tin nghĩa là bạn sẽ có mặt lúc hệ thống lên thật, và lịch của bạn từ đó chạy theo ca của khách chứ không theo giờ hành chính bên bạn.
Câu thứ tư là ai chịu trách nhiệm nghiệm thu, và đây là câu khó nhìn nhất vì nó hay nấp sau những động từ rất hiền. Hỗ trợ kiểm thử, chuẩn bị kịch bản kiểm thử và chốt biên bản nghiệm thu là ba mức trách nhiệm khác hẳn nhau: mức đầu là bạn ngồi cạnh người khác, mức giữa là bạn làm ra thứ để nghiệm thu dựa vào, còn mức cuối bạn phải chịu trách nhiệm xử lý nghiệm thu. Ranh giới trách nhiệm của BA trong dự án là chủ đề của một bài riêng, ở đây bạn chỉ cần đọc ra mình ở mức nào.
Còn một chỗ nữa gần như không ai đọc kỹ, bạn sẽ phối hợp với ai, và đó chính là bản đồ tổ chức thu nhỏ. Khi cả tin không nhắc tới kiểm thử ở đâu trong khi vẫn yêu cầu bạn chuẩn bị kịch bản kiểm thử thì bạn chính là người kiểm thử, chỉ là chưa ai gọi tên ra.
Áp bốn câu hỏi vào một tin có thật thì thấy ngay. Vẫn trong tập đó, một tin mang tiêu đề Business Analyst cho dự án ERP gói trọn cả bốn việc ở phần mô tả bên dưới, từ thu thập yêu cầu, xây dựng tài liệu, cấu hình hệ thống, hỗ trợ kiểm thử, cho tới đào tạo người dùng cuối. Đây là một tin cụ thể ở một thời điểm cụ thể, không phải bằng chứng về thị trường nói chung.
Đọc đủ nhiều tin thì bạn sẽ thấy chúng rơi vào vài kiểu phân vai, và nhận ra kiểu nào thì đoán được khá chính xác một ngày làm việc của mình.
Kiểu thứ nhất là gộp toàn bộ vào một người, từ khảo sát, viết tài liệu, cấu hình, kiểm thử cho tới đào tạo. Dấu hiệu là danh sách rất dài các đầu việc thuộc nhiều giai đoạn đi kèm yêu cầu kinh nghiệm khiêm tốn. Hệ quả thì hai mặt: bạn nhìn được trọn vòng đời dự án trong thời gian ngắn, đổi lại không ai chuyên sâu hơn bạn để chỉ ra chỗ bạn làm sai.
Kiểu thứ hai là tách theo giai đoạn, một nhóm lo phần trước hợp đồng gồm khảo sát sơ bộ và demo, một nhóm khác nhận bàn giao rồi làm phần triển khai. Dấu hiệu là tin nhắc tới việc phối hợp với đội kinh doanh hoặc nhắc tới demo (pre sale), và vào nhánh này thì bạn hiếm khi thấy hệ thống mình tư vấn chạy thật ra sao.
Kiểu thứ ba là tách theo phân hệ, người này chuyên kế toán, người kia chuyên kho và sản xuất. Dấu hiệu là tin ghi rõ tên phân hệ ngay trên tiêu đề, và nếu vào từ con số không thì bạn phải hỏi rõ sau một năm có được luân chuyển hay không, bởi ở lại quá lâu trong một phân hệ khi chưa nắm bức tranh chung là cách nhanh nhất để bị đóng khung.
Kiểu thứ tư là tách theo hướng đối nội và đối ngoại, một người ngồi với khách hàng giữ phần quan hệ, một người ngồi với đội phát triển giữ phần đặc tả, và dấu hiệu là tin nhấn rất mạnh vào kỹ năng trình bày mà gần như không nhắc tới tài liệu. Cần lưu ý rằng bốn kiểu này là cách tôi sắp xếp cho dễ nhớ chứ không phải phân loại chuẩn của ngành.
Người mới hay hỏi nên chọn chỗ gộp vai hay chỗ tách vai, và câu hỏi đó theo tôi đặt sai trọng tâm.
Trọng tâm đúng là có ai đọc lại sản phẩm của bạn hay không. Một chỗ gộp vai mà có người đi trước ngồi soát tài liệu và soát cấu hình của bạn thì dạy bạn nhanh hơn hẳn, bởi bạn vừa thấy toàn cảnh vừa được chặn sai ngay lúc sai. Ngược lại, nếu bạn là người duy nhất làm nghề này trong công ty thì bạn sẽ lặp lại cùng một lỗi rất lâu và chỉ phát hiện ra vào ngày đổi việc. Do đó câu đáng hỏi nhất trong buổi phỏng vấn không phải công ty dùng chức danh gì, mà là ai sẽ review tài liệu đầu tiên của bạn.
Trong trường hợp bạn đã có nền nghiệp vụ sẵn, chẳng hạn từng làm kế toán hoặc từng làm kho, thì lời khuyên trên đảo chiều và chỗ tách theo phân hệ hợp với bạn hơn, vì bạn đem vào thứ mà công ty phải mất nhiều tháng mới đào tạo được.
Khi cầm một tin trên tay, bạn có thể làm bốn việc rất nhanh trước khi quyết định nộp:
Những việc không có chủ ở dòng cuối chính là câu hỏi bạn mang vào buổi phỏng vấn, và cách nhà tuyển dụng trả lời chúng nói về công ty đó nhiều hơn cả phần giới thiệu văn hóa. Trả lời rành mạch từng vai nghĩa là công ty đã chạy dự án đủ nhiều để biết ai làm gì. Còn nếu họ ngập ngừng rồi nói rằng ở đây mọi người hỗ trợ nhau, bạn vẫn có thể nhận việc, nhưng hãy nhận với hiểu biết rằng ranh giới sẽ do chính bạn vẽ ra trong lúc làm.
Đọc được vai thật đằng sau một cái tên mới chỉ là bước đầu, bởi thứ trả lời chính xác nhất câu hỏi bạn sắp làm gì không phải danh sách đầu việc trong tin tuyển dụng, mà là một tuần làm việc thật của người đang ngồi ở vị trí đó - một tuần như vậy đã có bài riêng kể lại theo đúng lịch dự án.
Thảo luận (0)
Bạn cần đăng nhập để thảo luận