Bạn vẫn xem được toàn bộ bài học mà không cần đăng nhập.
Từ năm tài chính 2026, Thông tư 99 thay Thông tư 200. Gói Việt Nam của Odoo 19 vẫn ghi Thông tư 200 trong phần mô tả dù danh mục đã mang dấu chế độ mới, và đây là những chỗ BA phải tự đối chiếu.
Buổi rà bút toán sau kỳ UAT đầu tiên của một dự án Odoo có phần kế toán trong phạm vi luôn diễn ra theo cùng một nhịp.
Kế toán trưởng gấp cuốn đối chiếu lại và hỏi hai câu: phần mềm này định khoản ở chỗ nào, và danh mục này đã theo Thông tư 99 chưa.
Câu thứ nhất đặt sai chỗ tìm câu trả lời, bởi bút toán trong Odoo là hệ quả của một chuỗi cấu hình đã đặt trước, nên mỗi dòng lệch là một chỗ cấu hình chưa khớp chứ không phải lỗi phần mềm.
Câu thứ hai khó hơn bạn tưởng, bởi phần mô tả của gói Việt Nam vẫn ghi Thông tư 200 trong khi danh mục bên trong đã mang nhiều dấu của Thông tư 99. Toàn bộ phần cơ chế trong bài này tôi mô tả trên Odoo 19, và đây là loại nội dung bạn phải dựng lại trên đúng bản mình đang chạy chứ không nên tin theo trí nhớ.
Trước khi mở Odoo ra, bạn cần nắm chế độ kế toán mà doanh nghiệp phải theo đã đổi những gì.
Thông tư 99/2025/TT-BTC được Bộ Tài chính ban hành ngày 27/10/2025, có hiệu lực từ 01/01/2026 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ ngày đó trở đi, thay cho Thông tư 200/2014/TT-BTC. Doanh nghiệp có năm tài chính trùng năm dương lịch thì sổ năm 2026 đã phải theo chế độ mới, còn doanh nghiệp có năm tài chính lệch thì mốc chuyển là ngày bắt đầu năm tài chính đầu tiên sau 01/01/2026.
Số tài khoản cấp một giảm từ bảy mươi sáu xuống bảy mươi mốt.
Doanh nghiệp được chủ động mở thêm hoặc điều chỉnh tài khoản chi tiết nhưng phải ghi thành quy chế hạch toán kế toán của riêng mình, còn bảng cân đối kế toán đổi tên thành báo cáo tình hình tài chính.
Thông tư 99 cũng hướng dẫn chuyển số dư sang danh mục mới, chẳng hạn số dư 441 và 466 chuyển về 4118, phần cổ tức phải trả đang theo dõi trên 338 chuyển sang 332. Với dự án Odoo, việc này rơi đúng vào bước nạp số dư đầu kỳ, nên bạn phải chốt với kế toán trưởng rằng số dư nạp lên đã được chuyển theo danh mục mới.
Cần lưu ý rằng Thông tư 99 không phải chế độ duy nhất. Doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn được dùng Thông tư 133/2016/TT-BTC hoặc chọn áp dụng Thông tư 99, và tới cuối tháng 9/2026 Bộ Tài chính vẫn đang lấy ý kiến dự thảo thay Thông tư 133, nên với nhóm khách này câu hỏi chế độ nào phải được trả lời bằng văn bản của chính doanh nghiệp.
Đây là chỗ mà trả lời theo trí nhớ hay theo cái nhãn đều dễ sai.
Gói Vietnam - Accounting, tên kỹ thuật l10n_vn, được cài tự động cùng phân hệ kế toán, nhưng bạn phải đặt quốc gia của công ty là Việt Nam trước, bởi nếu không thì Odoo lặng lẽ nạp biểu đồ tài khoản chung với chừng năm mươi tài khoản và bạn sẽ tìm mãi không ra tài khoản 511. Đặt quốc gia đúng thì danh mục có hơn hai trăm tài khoản và hơn một trăm nhóm.
Phần mô tả của gói trên Odoo 19, và cả ở các nhánh mới hơn tính tới cuối tháng 10/2026, vẫn ghi rằng hệ thống tài khoản theo Thông tư 200/2014/TT-BTC. Tuy nhiên danh mục đã mang dấu của chế độ mới: có nhóm 215 tài sản sinh học, có 332 phải trả cổ tức và lợi nhuận, có 82112 cho thuế tối thiểu toàn cầu, tài khoản 112 mang tên tiền gửi không kỳ hạn, còn bảy tài khoản cấp một mà Thông tư 99 đã bỏ thì không còn tài khoản nào.
Nghĩa là cái nhãn đi sau dữ liệu, và bạn không được trả lời kế toán trưởng bằng cái nhãn.
Dù vậy, danh mục của Odoo không phải bản chép lại phụ lục của Thông tư 99, và có ba khác biệt phải vào tài liệu phân tích khoảng trống.
Ngoài ra, nếu doanh nghiệp đã chạy Odoo từ trước thì database của họ có thể vẫn giữ danh mục cũ, và bạn đừng giả định rằng nâng cấp module sẽ tự đổi tên hay xóa những tài khoản đã có phát sinh.
Quy tắc tôi vẫn dùng khi chốt danh mục là chỉ mở một tài khoản chi tiết khi bạn chỉ được ra một chỗ trong hệ thống sẽ trỏ vào nó, còn nếu không thì tài khoản đó nằm im và cuối kỳ kế toán vẫn phải tách tay như cũ; đây là cách làm của riêng tôi chứ không phải một chuẩn có sẵn.
Mỗi tài khoản mở thêm cũng nên được ghi vào quy chế hạch toán, để hệ thống và văn bản của kế toán không đi hai đường. Nếu doanh nghiệp theo chế độ dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa thì khoảng trống còn lớn hơn, bởi gói của Odoo chỉ dựng một danh mục.
Trong Odoo, bút toán của nghiệp vụ thường ngày không được gõ vào, nó sinh ra khi một chứng từ được vào sổ.
Mỗi dòng bút toán mang một nhãn loại dòng, gồm dòng hàng hóa, dòng thuế, dòng giá vốn, dòng chiết khấu, dòng điều khoản thanh toán và vài loại khác. Hệ thống lắp chúng lại theo nội dung chứng từ, tự sinh dòng đối ứng rồi đặt vào tài khoản công nợ của đối tác, và ở tầng cơ sở dữ liệu còn chặn không cho một dòng vừa mang số Nợ vừa mang số Có.
Vì sao kế toán Việt Nam hay thấy lạ thì cũng dễ hiểu. Thói quen được củng cố qua nhiều năm dùng phần mềm kế toán trong nước là chứng từ đi trước và định khoản đi sau, do người làm quyết định ở từng lần nhập liệu, còn ở đây định khoản là hàm của cấu hình đã đặt trước. Cảm giác mất quyền kiểm soát vì vậy là có thật, không phải kế toán khó tính.
Hệ quả cho bạn rất cụ thể: mỗi lần kế toán nói bút toán này phải vào tài khoản khác, đó không phải yêu cầu sửa bút toán mà là yêu cầu tìm ra ô cấu hình nào đang quyết định tài khoản đó.
Với doanh thu và chi phí, hệ thống suy theo ba tầng nối tiếp:
Ba tầng đó là câu trả lời cho cảnh mở bài, bởi muốn tách doanh thu theo dòng hàng thì bạn mở tài khoản chi tiết rồi gán vào nhóm sản phẩm tương ứng.
Một chỗ nữa dễ gây tranh cãi là giá vốn. Gói địa phương hóa bật sẵn chế độ kế toán kiểu Anglo-Saxon ở cấp công ty, và trên Odoo 19 cách định giá tồn kho có hai lựa chọn là Periodic, tức ghi nhận khi khóa sổ, và Perpetual, tức ghi nhận liên tục với giá vốn gắn vào hóa đơn bán chứ không gắn vào phiếu xuất kho.
Doanh nghiệp có chấp nhận nhịp đó hay không là câu để kế toán trưởng ký xác nhận, còn nếu không thì đây là một khoảng trống có khối lượng chứ không phải một ô tích chọn. Đi kèm nó là phương pháp tính giá xuất kho, mà trên Odoo 19 chỉ có ba lựa chọn là giá chuẩn, nhập trước xuất trước và bình quân di động, nghĩa là bình quân gia quyền cuối kỳ không nằm trong lựa chọn có sẵn.
Cài xong gói địa phương hóa, hệ thống dựng sẵn sổ bán hàng, sổ mua hàng, sổ nghiệp vụ khác, sổ chênh lệch tỷ giá, sổ thuế theo tiền mặt, sổ ngân hàng và một sổ tiền mặt của riêng gói Việt Nam, còn khi cài thêm phần kho có định giá thì có thêm sổ định giá tồn kho. Mỗi sổ nhận một trong sáu loại là bán hàng, mua hàng, tiền mặt, ngân hàng, thẻ tín dụng và tổng hợp.
Cần chú ý rằng sổ nhật ký gánh nhiều vai hơn cái tên của nó gợi ra, bởi nó:
Vì vậy cách chia sổ là một quyết định thiết kế, không phải một việc khai báo danh mục.
Cách chia sai kinh điển là chia theo sổ sách giấy cũ, và cái giá phải trả là dãy số chứng từ bị xé nhỏ tới mức không ai đối chiếu được nữa.
Quy tắc tôi vẫn dùng là chỉ mở thêm sổ khi có ít nhất một trong ba lý do, đó là:
Một doanh nghiệp phân phối có ba tài khoản ở ba ngân hàng và một quỹ tiền mặt ở mỗi chi nhánh thì nên có một sổ cho mỗi tài khoản và mỗi quỹ, vì việc đối chiếu sao kê và kiểm quỹ vốn đã diễn ra theo từng cái.
Gói nạp sẵn sáu nhóm thuế, gồm giá trị gia tăng 0%, 5%, 8%, 10%, nhóm không chịu thuế và thuế nhập khẩu, cùng mười lăm sắc thuế chia thành năm thuế đầu ra và mười thuế đầu vào.
Điều quan trọng dưới góc cấu hình là tài khoản thuế nằm bên trong định nghĩa của sắc thuế chứ không nằm trong tay người nhập liệu, nên khi kế toán nói dòng thuế vào sai tài khoản thì chỗ phải mở ra để sửa là màn hình khai báo thuế.
Riêng mức 8% gắn với chính sách giảm thuế giá trị gia tăng theo Nghị quyết 204/2025/QH15 và Nghị định 174/2025/NĐ-CP, áp dụng tới hết 31/12/2026 cho phần lớn hàng hóa dịch vụ đang chịu mức 10%. Với dự án go-live quanh mốc cuối năm 2026, đây là việc phải đưa vào kế hoạch:
Việc gán thuế mặc định cũng đi theo nhiều tầng:
Đây là chỗ tôi muốn bạn chú ý nhất, bởi gói Việt Nam không nạp sẵn vị thế tài khoản nào, nên mọi trường hợp thuế đổi theo đối tác đều là phần dự án phải tự dựng và phải tính vào khối lượng.
Một chi tiết nhỏ nhưng hay làm hỏng buổi nghiệm thu là cách làm tròn, bởi mặc định chung của Odoo là làm tròn thuế trên tổng còn gói Việt Nam đặt lại thành làm tròn trên từng dòng. Vì vậy trước buổi UAT bạn nên lấy một hóa đơn thật, nhập lại vào hệ thống, rồi để kế toán tự so từng con số.
Gói địa phương hóa có nạp sẵn một báo cáo thuế riêng cho Việt Nam, dựng thành cây theo hàng hóa dịch vụ mua vào và bán ra rồi tách theo từng thuế suất. Tuy nhiên bản Community của Odoo 19 chỉ có ba báo cáo thuế tổng quát, còn các mục báo cáo đối tác, thuế và tài chính trong menu Reporting chỉ là chỗ trống chờ module của bản Enterprise, tức bộ báo cáo tài chính nằm ở phía trả phí.
Đồng thời, ngay cả bộ báo cáo đó cũng theo khuôn chung của sản phẩm, còn báo cáo đúng mẫu biểu kế toán trưởng phải nộp là một hạng mục có khối lượng riêng, nhất là khi mẫu báo cáo tài chính đã đổi theo Thông tư 99, nên gói báo cáo nào bạn định dùng, kể cả gói của bên thứ ba quảng cáo là đã theo chế độ mới, cũng phải được kiểm lại.
Cách an toàn nhất là yêu cầu doanh nghiệp đưa ra các biểu mẫu họ đang dùng, đếm chúng, rồi ghi rõ từng cái lấy dữ liệu từ đâu.
Phần cấu hình đi kèm báo cáo mà nhiều dự án quên là khóa sổ. Trên Odoo 19 có tới năm mốc khóa khác nhau, gồm:
Giới hạn thì cũng phải nói cho hết. Tôi không phải người tư vấn kế toán và bài này không đưa ra hướng dẫn hạch toán nào, mọi cách hiểu về chế độ kế toán, kể cả cách chuyển số dư sang Thông tư 99, phải do bộ phận kế toán của doanh nghiệp xác nhận, còn phần suy luận về hệ quả cấu hình thì bạn hãy kiểm trên chính database của dự án trước khi cam kết.
Danh mục và sổ chỉ chốt được khi người trả lời là kế toán trưởng, vì kế toán viên nhập liệu biết thao tác chứ không biết lý do đằng sau cách chia.
Đầu tiên hãy hỏi doanh nghiệp đang áp dụng chế độ kế toán nào, chuyển sang Thông tư 99 từ năm tài chính nào, đã có quy chế hạch toán chưa, rồi xin luôn tệp danh mục đang dùng, vì đối chiếu nó với danh mục gói nạp sẵn là cách nhanh nhất để biết khối lượng mở thêm.
Tiếp theo, hỏi doanh thu và chi phí đang được tách theo chiều nào, rồi hỏi giá vốn đang được ghi nhận vào thời điểm nào và tính theo phương pháp gì, vì đó là những câu ngắn nhưng đổi khối lượng dự án nhiều nhất.
Bên cạnh đó, hỏi doanh nghiệp có bao nhiêu tài khoản ngân hàng và bao nhiêu quỹ tiền mặt, ai đối chiếu chúng và theo nhịp nào, vì đó là dữ liệu để bạn chia sổ nhật ký thay vì chia theo cảm tính. Đồng thời hỏi các trường hợp thuế khác mức thông thường kèm tần suất, bởi vài lần mỗi năm và vài chục lần mỗi ngày dẫn tới hai phương án khác hẳn nhau.
Đặc biệt, hãy để dành tới cuối hai câu hay làm lộ khối lượng bị giấu, đó là mỗi kỳ phải nộp những biểu mẫu nào, và ai được sửa số liệu của kỳ đã chốt.
Checklist dựng bản demo phần kế toán:
Cuối cùng, có một ranh giới phải nói rõ ngay buổi đầu, đó là hóa đơn trong Odoo là chứng từ nội bộ ghi nhận công nợ chứ không phải hóa đơn đỏ. Phần nối hệ thống với nhà cung cấp hóa đơn điện tử là một hạng mục riêng có bài riêng. Danh mục tài khoản, sổ nhật ký và thuế đều là dữ liệu cấu hình, tức loại phải chốt trước khi nạp transaction data, và thứ tự đó đã được nói kỹ ở bài về các loại dữ liệu.
Cấu hình xong phần kế toán, câu hỏi kế tiếp mà gần như doanh nghiệp nào cũng đặt ra là có nên chạy luôn phần tính lương trên cùng hệ thống này hay không, và đó là bài toán có luật chơi khác hẳn.
Thảo luận (0)
Bạn cần đăng nhập để thảo luận